Maantuinieren week 43: kweepeer plukken op vruchtdagen, irissen snoeien bij volle maan

De maan loopt deze week naar haar volste punt toe en neemt onderweg vier verschillende dagkwaliteiten mee. Dat levert een ongewoon duidelijke werkverdeling op: planten aan het begin, oogsten in het midden, opruimen en snoeien aan het eind. Twee dagen vragen om routine in plaats van nieuwe projecten.

De hemel deze week: van Vissen naar Tweelingen in zeven dagen

Vier dagkwaliteiten in één week, en dat precies rond het volle-maanpunt. De week begint met de maan in Vissen op donderdag 22 en vrijdag 23 oktober: bladdagen, wassend en stijgend, met 84 en 91 procent verlichting. Traditioneel is dat het venster voor alles wat zijn waarde in het blad draagt – bladgroenten, kruiden, gazon en groenblijvende heggen.

Zaterdag 24 en zondag 25 oktober staat de maan in Ram: vruchtdagen, nog steeds wassend en stijgend, met 96 en 99 procent. De stijgende maan geldt in de overlevering als de beste stand om te oogsten, omdat de sappen volgens die lezing naar boven trekken. Twee dagen voor fruit dus, en de laatste kans deze maand voor een paar bijzondere boomvruchten.

Op maandag 26 oktober is het volle maan, met de maan in Stier en 100 procent verlichting. Vanaf dat moment neemt ze af, en dat is traditioneel het signaal voor wortelwerk, opruimen, snoeien en alles wat met bewaren te maken heeft. Maandag en dinsdag zijn worteldagen. Woensdag 28 oktober wisselt de maan naar Tweelingen: bloemdag, afnemend én dalend. Die combinatie is zeldzaam bruikbaar, want dalende maan hoort bij planten en wortelwerk, afnemende maan bij snoei.

Bladdagen 22 en 23 oktober: groenblijvende heggen de grond in, nu of in april

De westerse levensboom staat in de kalender met planttijd april, mei, september en oktober. Daarna sluit het venster tot het voorjaar. Dat maakt donderdag 22 en vrijdag 23 oktober tot de logische dagen: bladdagen voor een bladplant, bij wassende maan, wat volgens de overlevering alles wat bovengronds groeit ten goede komt.

Vakmatig telt vooral de bodem. Thuja wil diep, voedselrijk, fris en doorlatend staan, en heeft gelijkmatig vochtige grond nodig; droogte beantwoordt hij met bruine plekken die niet meer wegtrekken. Graaf de plantsleuf daarom ruim breder dan de kluit, breek de bodem los en zet de planten op gelijke hoogte met de kluitbovenkant. Water geven blijft ook in oktober nodig, zeker op zandgrond: de wortels moeten voor de vorst contact maken met de omringende aarde.

Snoeien hoort hier niet bij. De database geeft april en september als snoeimaanden, en uit oud, kaal hout loopt een levensboom niet meer uit. Wil je toch een scherm vormen, snoei dan alleen in het groene hout, in het voorjaar. Voor hagen geldt bovendien dat radicaal terugzetten volgens de Wet natuurbescherming is toegestaan van 1 oktober tot eind februari – in het broedseizoen van 15 maart tot 15 juli blijft de heggenschaar in de schuur.

Let op bij kleine kinderen en huisdieren: thuja is giftig voor kinderen, katten en honden. Verzamel het snoeisel na een latere beurt dus op en laat het niet rondslingeren op het gazon.

Ook interessant · MaagdDe mythe van Maagd: het sterrenbeeld dat als laatste bleefDe legende achter het sterrenbeeld Maagd: een korenaar, een godin die bleef helpen, en wat die mythe je vandaag praktisch oplevert.→

Buxus en klimop: dezelfde dagen, heel andere standplaats

Ook buxus heeft april, mei, september en oktober als planttijd en is een bladplant – de bladdagen van donderdag en vrijdag passen dus precies. Buxus neemt genoegen met normale, humusrijke, kalkhoudende grond en verdraagt zon tot schaduw, maar geen wateroverlast. Kies op zware klei een iets opgehoogde plantplek en werk grof zand of fijn grind door de plantaarde.

Vormsnoei lukt het best op bewolkte dagen in mei en september, zodat verse snoeiwonden niet verbranden. Deze week gaat het dus puur om planten. Zet de plantjes in een haagje op gelijke afstand en span een touwtje: later rechttrekken kost je jaren.

Klimop is de makkelijkste van de drie. Hij gedijt van volle zon tot diepe schaduw en vraagt voedselrijke, losse, humusrijke en kalkhoudende grond die fris tot droog mag zijn. Plant hem schuin naar de muur of het talud toe, dan vinden de hechtwortels sneller houvast. Een stevige snoeibeurt kan bij klimop op elk moment, al staat de eigenlijke snoeimaand op maart en april. Laat de oude, bloeiende scheuten deze weken met rust: de late herfstbloei is een voedselbron voor bijen vlak voor de winterrust. Buxus en klimop zijn allebei giftig voor kinderen, katten en honden.

Mizuna zaaien op 22 oktober: het laatste zaaisel van het jaar

Aziatische sla mag volgens de kalender tot en met oktober direct buiten worden gezaaid, en oogsten kan tot in december. Donderdag 22 oktober is daarvoor de beste dag van de week: bladdag, wassende maan, en geen maan zonder koers. Vrijdag kan ook, maar daar begint om 05.31 uur een lange periode zonder koers die pas om 21.53 uur eindigt – traditioneel geen moment voor nieuwe starts.

Mizuna wil losse, humusrijke, voedselrijke en vochtige grond en groeit het weligst bij koele temperaturen. Trek ondiepe zaaivoren, zaai dun en druk de rijtjes stevig aan voor goed bodemcontact. Water met een fijne broes, anders spoelen de zaadjes weg.

Oogsten doe je blad voor blad, of je snijdt de hele rozet net boven het hart af; dan loopt de plant opnieuw uit. Leg er bij de eerste nachtvorst vliesdoek overheen. De plant verdraagt vorst tot ongeveer −10 °C, maar onder doek blijven de bladeren zachter en plukbaar tot ver in de winter.

Vruchtdagen 24 en 25 oktober: kweepeer plukken voordat ze van de tak vallen

De kweepeer heeft in de database maar één oogstmaand: oktober. Zaterdag 24 oktober is de dag om het te doen – vruchtdag, maan in Ram, stijgend en wassend, 96 procent verlicht. Stijgende maan hoort volgens de overlevering bij oogsten, en vruchtdagen bij fruit. Zondag 25 oktober is óók vruchtdag, maar het is een Rikta-dag: houd die dag bij routine en kleine karweitjes, niet bij nieuwe projecten.

Pluk de pluizige vruchten met de hand, draai ze voorzichtig los en laat ze niet vallen: kweeperen kneuzen onzichtbaar en gaan dan snel rotten in de bewaarbak. Het dons kun je er met een droge doek afwrijven. Rauw worden ze niet gegeten, maar gekookt leveren ze gelei, moes of likeur met een heel eigen aroma. De zaden bevatten amygdaline en zijn licht giftig voor kinderen – verwijder het klokhuis bij het verwerken altijd volledig.

Snoeien hoort hier niet deze week: de kweepeer gaat pas in februari of maart onder de schaar, en dan nog spaarzaam, alleen om de kroon uit te dunnen en dood hout te verwijderen. Planten kan wel weer in oktober en november, op een zonnige plek met voedselrijke, humusrijke, diepe en eerder vochtige grond.

Ook interessant · MaankalenderMaankalender vandaag, 21 oktober: Bloemdag in Waterman – nu bloeiende planten verzorgenMaankalender 21 oktober 2026: bloemdag in Waterman, wassende en stijgende maan. Lees wat dit betekent voor tuin, haar en huishouden.→

Elsbes en spierling: twee oogsten die je bijna nooit ziet

De spierling en de elsbes hebben allebei september en oktober als oogstmaanden. Die sluiten dus deze week. Zaterdag 24 oktober is ook voor hen de dag: vruchtdag, stijgende maan.

Bij de spierling bepaalt rijpheid alles. Rauw van de boom zijn de vruchten onaangenaam wrang; pas als ze deegachtig zacht en chocoladebruin zijn, smaken ze goed. Leg geoogste vruchten in één laag op een plateau op een koele plek en controleer ze dagelijks. Wie uit zaad wil kweken, moet geduld hebben: de zaden zijn vorst- en donkerkiemers en kiemen pas na tien tot veertien weken kou.

Bij de elsbes is het precies omgekeerd: de kleine, appelachtige vruchten smaken pas overrijp, maar worden snel melig. Oogst dus op tijd en verwerk snel. Beide bomen kun je in oktober en november planten. Denk bij de elsbes aan de lichtbehoefte – jong verdraagt hij schaduw, ouder niet meer. Naast een beuk verliest hij de wedloop en kwijnt weg, dus zet hem vrij.

Volle maan op 26 oktober: worteldagen voor bedden, knollen en bewaarappels

Maandag 26 oktober valt de volle maan, met de maan in Stier – een worteldag. Vanaf dat punt neemt de maan af, en dat is in de traditie het venster voor wortelwerk, opruimen, snoeien en oogst om te bewaren. Maandag is tot 00.34 uur nog maan zonder koers, wat in de praktijk betekent dat de hele werkdag vrij is.

De maandtaken uit de Tuinkalender passen hier naadloos op:

• Bedden opruimen en mulchen. Haal afgeoogste resten weg, laat de wortels van bonen en erwten in de grond zitten en dek open grond af met een laag blad of fijn gehakt snoeisel.
• Dahliaknollen rooien. Steek ruim om de pol heen, til de knollen op met een riek en laat ze een paar dagen drogen voordat ze in een kist met droog zand de vorstvrije bewaarplaats in gaan.
• Bewaarappels inslaan. De kalender markeert deze taak expliciet voor de afnemende maan – precies waar maandag en dinsdag staan. Leg alleen gave, ongekneusde vruchten weg, met de stelen naar boven, en controleer wekelijks.
• Pompoen oogsten voor de vorst en de kuipplanten naar binnen halen.

Dinsdag 27 oktober is eveneens worteldag, maar vanaf 15.51 uur loopt de maan zonder koers. Plan zwaar grondwerk dus in de ochtend en houd de late middag voor opruimen en sorteren.

Bloemdag 28 oktober: irissen, kogeldistel en stokroos onder de schaar

Woensdag 28 oktober is de nuttigste dag van de week voor de border. Bloemdag, maan in Tweelingen, afnemend én dalend – afnemende maan staat traditioneel voor snoei, dalende maan voor planten en wortelwerk. Alle drie de vaste planten die deze maand gesnoeid moeten worden, zijn bloemplanten.

Bij de baardiris kort je het blad waaiervormig in, in een halve maan boven de wortelstok. Snijd het bruin geworden blad weg en laat de wortelstok vrij liggen. De klassieke fout is te diep planten: de wortelstok hoort boven de grond uit te steken en letterlijk in de zon te bakken, anders blijft de bloei uit. Verdelen doe je niet nu, maar na de bloei, elke drie tot vier jaar. De plant wil volle zon en een doorlatende, tamelijk schrale, kalkhoudende bodem zonder wateroverlast.

De kogeldistel snoei je vooral om de zelfuitzaai te remmen. Wil je de staalblauwe bollen voor droogboeketten, knip ze dan af voordat ze volledig uitgebloeid zijn. Verder is ze onderhoudsarm en langlevend, winterhard tot zone 3, en vraagt ze alleen een doorlatende, eerder droge plek.

Bij de stokroos is snoeien ook hygiëne. Malvenroest overwintert op aangetast blad, dus verwijder alle bladeren met roestvlekken en gooi ze niet op de composthoop. Wil je de plant houden, laat dan een paar zaaddozen staan: de stokroos is kortlevend en blijft alleen via zelfzaai in de tuin.

Wat deze week beter blijft liggen

Twee dagen vragen om terughoudendheid. Vrijdag 23 oktober loopt de maan van 05.31 tot 21.53 uur zonder koers – een lange, aaneengesloten periode die in de overlevering geldt als ongeschikt voor nieuwe starts. Gebruik die dag voor onderhoud: gereedschap schoonmaken, blad harken voor de compost, kuipplanten alvast afspoelen voordat ze naar binnen gaan.

Zondag 25 oktober is een Rikta-dag. Ook hier: geen nieuwe projecten, wel routine. De laatste maaibeurt van het jaar past goed in dat profiel, zeker omdat het gras op een droge dag kort de winter in moet.

Kamille staat deze maand nog met directe zaai in de kalender, maar als bloemplant hoort ze op een bloemdag thuis. Dat is woensdag 28 oktober, en dan is de maan dalend – volgens de traditie goed voor planten en wortelwerk. Het zaad is lichtkiemend, dus alleen aandrukken, niet bedekken. Kies een zonnige plek met humusrijke, lemige, doorlatende grond. Eenmaal geslaagd zaait kamille zichzelf jaar na jaar opnieuw uit.

Volgende week neemt de maan verder af en schuift het zwaartepunt definitief naar bewaren, mulchen en planten van houtige gewassen. Welke dagen voor jouw planten gunstig zijn, zie je per soort in de interactieve Tuinkalender, die bij elke plant de eerstvolgende passende maandagen toont, en in de Maankalender met de dagkwaliteiten van de hele maand. De volgende aflevering verschijnt woensdag.

De maankalender volgt de volkstraditie en vervangt geen medisch of professioneel advies. Alle data, fasen en dagkwaliteiten vind je dagelijks actueel in de interactieve maankalender.

Kwaliteitsbelofte: bij DEAVITA ontstaan research, tekstontwerpen en foto’s met hulp van moderne AI-tools. Elk artikel wordt vóór publicatie door onze redactie gecontroleerd, geselecteerd en verantwoord. Lees meer in onze AI-richtlijnen.

Hierna · MaankalenderMaankalender vandaag, 5 november: worteldag in Maagd – nu wortelgroenten planten en oogstenLees verder →