Spinnenseizoen voorbij: wanneer stopt het, en de fout met het glas

Het spinnenseizoen is eind oktober vrijwel voorbij: de paartijd van de grote huisspin loopt van half augustus tot de laatste week van oktober, en begin november zie je hooguit nog een verdwaald mannetje over de vloer schieten. Rond Sint-Maarten is de rust in de meeste rijtjeshuizen en appartementen terug, al rekt een warm en droog najaar die staart met een week of twee.

Eind oktober is het spinnenseizoen vrijwel voorbij: de tijdlijn van september tot november

Ook interessant · HuishoudenHygrometer waarden: wat 60 procent betekent en de fout bij aflezenHygrometer waarden lezen: wat 45, 60 of 70 procent betekent, vanaf welk getal je ingrijpt en waarom je meter midden in de kamer je voor de gek houdt.→

De drukte begint zodra de mannetjes van de grote huisspin volwassen zijn, meestal in de eerste of tweede week van september. Dan lopen ze ’s avonds over de vloer, zitten ze ineens in de badkuip of hangen ze tegen de plint. Die piek houdt aan tot begin oktober.

In oktober zie je ze nog geregeld, maar het aantal zwervers loopt week na week terug. Zodra de meeste vrouwtjes bevrucht zijn, valt er voor een mannetje niets meer te zoeken. Aan het einde van oktober is de spinnentijd meestal voorbij, en de dieren die dan nog rondlopen, zoeken een schuilplaats op of sterven.

Begin november is dus de staart. Een enkel mannetje in de hal of op de trap hoort erbij, meer niet. Blijft het najaar zacht en droog, dan houden de laatste exemplaren het een week of twee langer vol; na de eerste koude nachten zakt de activiteit zichtbaar in. Rond 11 november, als de lampionnen bij de voordeur staan, is het in de meeste huizen stil.

Waarom de grote huisspin in november uit beeld verdwijnt: mannetjes sterven, vrouwtjes blijven

De soort die je sinds september ziet, is de grote huisspin (Eratigena atrica). Vlaamse bronnen noemen diezelfde soort ‘gewone huisspin’ en bewaren de naam ‘grote huisspin’ voor een verwante soort, Tegenaria parietina. Hoe je hem ook noemt: hij woont het hele jaar in en om je huis, hij komt in november niet ‘binnen voor de warmte’.

Wat je ziet, is uitsluitend het verschil tussen mannetjes en vrouwtjes. Het vrouwtje zit in een vlak trechterweb met een schuilkoker, meestal op zolder, in de kruipruimte, achter een kast of in de kelderbox. Ze verspreidt geurstoffen (feromonen), en daarop gaan de mannetjes in augustus op pad. Daarom zie je in de herfst vrijwel alleen mannetjes, herkenbaar aan hun lange poten: met poten erbij halen ze tot 54 mm, de vrouwtjes blijven rond 45 mm maar hebben een zwaarder lijf.

Volgens spinnenkenner Koen Van Keer van Natuurpunt loopt het paringsseizoen van midden augustus tot eind oktober. Na het paren sterven de mannetjes in het najaar waarin ze volwassen worden; bij vrouwtjes is een leeftijd van 4 jaar vastgesteld. Het vrouwtje dat je in 2023 nooit hebt gezien, zit dus nu nog steeds op dezelfde plek en vangt vliegjes. Daar komt bij dat kou de activiteit remt: bij lage temperaturen bewegen spinnen minder en blijven ze in hun schuilplaats, waardoor je ze in de winter nauwelijks tegenkomt.

De branchevereniging van plaagdierbestrijders rekent met zo’n 1.500 spinnen in een gemiddeld huis. Het seizoen eindigt dus niet omdat de spinnen weg zijn. Het eindigt omdat de enige groep die rondloopt, de mannetjes, zichzelf opheft.

Wat je rond Sint-Maarten en Sinterklaas nog tegenkomt, en waarom dat normaal is

Een spin in december is geen teken dat het seizoen opnieuw begint. Kijk waar hij zit, dan weet je wat het is. In de plafondhoek van de woonkamer hangt bijna altijd een trilspin: licht grijs lijfje, poten als haren, een rommelig web. Die woont er al jaren en vangt muggen en fruitvliegjes.

De spin onderin de badkuip is een laat mannetje dat tijdens het zwerven naar binnen is gevallen. Hij komt niet uit de afvoer en kan niet tegen de gladde wand omhoog, meer is er niet aan de hand. En wie begin december de dozen met pepernotenschalen en pakjes van zolder haalt, loopt tegen een trechterweb in de hoek aan. Dat is het vrouwtje, op haar vaste plek.

Buiten is het ondertussen vrijwel leeg. Natuurpunt beschrijft dat de meeste inheemse soorten de winter als ei doorbrengen, in een cocon die de moederspin in het najaar spint; zij sterft zelf voor de winter. Andere soorten overwinteren als halfvolwassen dier, verstopt onder bast of in strooisel. Een nieuwe golf in huis komt er dus niet.

De laatste spin van het jaar: laten zitten, verplaatsen of wegzuigen

Het eerlijke antwoord voor november: niets doen werkt het best. Het mannetje dat je ziet, is er over een paar weken sowieso niet meer, en het vrouwtje zie je toch niet. Milieu Centraal zet spinnen bij de nuttige huisgenoten: ze eten insecten, veroorzaken zelden overlast en in Nederland kun je spinnen veilig met de hand verplaatsen. Chemische middelen raadt de organisatie af, omdat ze ook andere dieren treffen.

Wil je het dier toch uit de kamer, dan gaat dat in drie stappen:

1. Zet een glas over de spin, in het bad lukt dat het makkelijkst.
2. Schuif een stuk stevig karton onder het glas. Een gewoon drinkglas en de achterkant van een notitieblok volstaan; een spinnenvanger van Action of HEMA mag ook.
3. Breng het glas naar een onverwarmde maar droge ruimte: de schuur, de garage, de berging of de kelderbox. In een huurappartement zonder berging is het trappenhuis een optie. Of je laat hem gewoon zitten.

Ook interessant · HoroscoopDaghoroscoop voor maandag 2 november 2026: deze maandag brengt verrassende rust en helderheidDaghoroscoop voor maandag 2 november 2026: ontdek per sterrenbeeld welke kansen, inzichten en lichte verrassingen deze dag voor jou in petto heeft.→

Stap 3 is het punt waar het nu misgaat. Het glas-en-kartonritueel richting de voortuin was in september prima, maar begin november liggen de eerste nachten rond het vriespunt, landinwaarts eerder dan aan de kust. Sommige spinnen bouwen in het najaar langzaam glycerine op als antivries. Een dier dat van 20 °C in de woonkamer rechtstreeks op berijpt gras belandt, heeft daar geen tijd voor gehad en overleeft dat waarschijnlijk niet. Goedbedoeld, maar meestal fataal.

Aanpak in november	Huishoudmiddel?	Waar te gebruiken	Inspanning	Werkingsduur	Veiligheid voor de spin
Laten zitten	nee, niets nodig	binnen	0 min	probleem verdwijnt vanzelf half november	veilig
Glas + karton naar schuur/garage	ja, glas en stevig karton	binnen naar onverwarmde berging	1 min per spin	direct	veilig, mits niet de vrieskou in
Glas + karton naar de tuin bij nachtvorst	ja	buiten	1 min	direct	meestal fataal (de fout)
Stofzuiger + webben weghalen	ja	binnen	5–10 min per week	tot een nieuwe spin zich vestigt	dodelijk
Pepermuntolie, azijn, kastanjes	ja	kozijnen, drempels	5 min	hooguit enkele dagen, nu zinloos	veilig maar nutteloos

Op een rij: laten zitten of verplaatsen naar schuur, garage of berging wint, omdat de paartijd voorbij is en de resterende mannetjes vanzelf verdwijnen. De stofzuiger is het snelst zichtbaar, maar doodt een nuttig dier en lost de 1.500 onzichtbare huisgenoten niet op. Het minst betrouwbaar zijn geurmiddelen en kastanjes: de geur vervliegt binnen dagen, en de dieren die je ziet zaten er al. De enige spinnen die je nu nog zelf in huis haalt, zijn van kastanjes en vuilniszakken.

Het volgende seizoen laat nog even op zich wachten. De grijze huisspin (Tegenaria domestica), een echte binnensoort, laat haar mannetjes tussen mei en juli zien; de grote huisspin volgt vanaf half augustus. Wie dan minder zwervers in huis wil, doet het voorwerk in de zomer: kieren rond kozijnen en leidingdoorvoeren kitten met een tube uit de bouwmarkt, horren controleren, buitenlamp dimmen zodat je minder insecten en dus minder spinnen lokt. Hoe dat precies zit, lees je bij waarom er in september zoveel spinnen binnenkomen en wat echt helpt.

Trouwens: wie nu de tuinklussen van begin november afrondt en de schuur winterklaar maakt, hoeft de spin die daar al woont niet weg te halen. Ze houdt de overwinterende vliegen van je gereedschap. Heb je dit najaar een andere aanpak geprobeerd? Deel je ervaring in de reacties.

Kwaliteitsbelofte: bij DEAVITA ontstaan research, tekstontwerpen en foto’s met hulp van moderne AI-tools. Elk artikel wordt vóór publicatie door onze redactie gecontroleerd, geselecteerd en verantwoord. Lees meer in onze AI-richtlijnen.

Hierna · HuishoudenKastanjes tegen spinnen: werkt het echt? Dit zegt de proefLees verder →