Maantuinieren week 47: knoflook op worteldagen, wortels oogsten bij volle maan

door Redactie DEAVITA

De maan loopt deze week van Vissen naar Tweelingen en zwelt onderweg aan tot volle maan op dinsdag. Dat levert drie worteldagen op rond het helderste punt van de maand – precies het moment waarop knoflook de grond in mag en de laatste wortels eruit komen. Woensdag kantelt alles: afnemend, dalend, bloemdag.

Maantuinieren week 47: knoflook op worteldagen, wortels oogsten bij volle maan
AI-gegenereerde afbeelding

Kort gezegd

  • Donderdag 19 november is de enige bladdag: zaai lievevrouwebedstro onder de heesters en hark het gazon blad­vrij.
  • Vrijdag 20 en zaterdag 21 november zijn vruchtdagen voor snoei van sleedoorn en voor het planten van tamme kastanje en elsbes.
  • Zondag 22 tot en met dinsdag 24 november zijn worteldagen: knoflook planten, wortels, knolselderij en gember oogsten, met volle maan op dinsdag.
  • Woensdag 25 november wordt de maan afnemend en dalend op een bloemdag: ideaal voor de vormsnoei van veldesdoorn en lijsterbes.

De maandagen van deze week

  • do 19-11 – bladdag (Maan in Vissen), wassend
  • vr 20-11 – vruchtdag (Maan in Ram), wassend · MzK 02:46–06:52 uur
  • za 21-11 – vruchtdag (Maan in Ram), wassend
  • zo 22-11 – worteldag (Maan in Stier), wassend · MzK 08:38–11:09 uur
  • ma 23-11 – worteldag (Maan in Stier), wassend · Rikta
  • di 24-11 – worteldag (Maan in Stier), wassend · MzK 11:09–12:09 uur
  • wo 25-11 – bloemdag (Maan in Tweelingen), afnemend

Fasen: Volle maan op 24-11

De hemel deze week: drie worteldagen rond de volle maan

Donderdag 19 november staat de maan in Vissen, wassend en stijgend, 69 procent verlicht. Dat is de enige bladdag van deze week.

Vrijdag en zaterdag trekt de maan door Ram: twee vruchtdagen, met 79 en 87 procent verlichting. Vrijdag is de maan zonder koers tussen 02.46 en 06.52 uur, dus voor wie na het ontbijt begint speelt dat geen rol.

Daarna volgt het zwaartepunt van de week. Van zondag 22 tot en met dinsdag 24 november staat de maan in Stier: drie worteldagen op rij, wassend en stijgend, met de volle maan op dinsdag om precies 100 procent. Zondag is er een korte periode maan zonder koers van 08.38 tot 11.09 uur, dinsdag van 11.09 tot 12.09 uur. Maandag 23 november is bovendien een Rikta-dag.

Woensdag 25 november schakelt alles om. De maan komt in Tweelingen, wordt afnemend en dalend en geeft een bloemdag – de dag waarop volgens de overlevering snoeischaar en wortelwerk het beste liggen.

  • Blad: donderdag
  • Vrucht: vrijdag en zaterdag
  • Wortel: zondag, maandag, dinsdag
  • Bloem: woensdag
De hemel deze week: drie worteldagen rond de volle maan
AI-gegenereerde afbeelding

Donderdag is bladdag: lievevrouwebedstro zaaien en het gazon vrijmaken

Donderdag draagt de maan het bladteken, en wassend geldt in de overlevering als het venster voor alles wat bovengronds groeit. Lievevrouwebedstro is deze maand voor het laatst te zaaien in de volle grond.

Het zaad is een koudekiemer: het heeft de winterkou nodig voor het in het voorjaar opkomt. Kies de halfschaduwrijke tot schaduwrijke plek onder heesters, waar de bodem humusrijk, kalkhoudend en gelijkmatig vochtig blijft. Hark de bovenlaag los, strooi het zaad dun uit, druk het licht aan en dek niet af met dikke lagen compost. Een handvol oud bladstrooisel eroverheen bootst de bosbodem na die deze plant zoekt.

In maart en april oogst je het kruid kort voor de bloei. Pas bij het verwelken komt het typische cumarine-aroma vrij. Doseer zuinig en laat vers kruid maar een paar minuten trekken, want cumarine kan in grotere hoeveelheden hoofdpijn geven.

Dezelfde dag past de maandtaak van de tuinkalender erbij: blad van het gazon halen. Natte bladpakketten sluiten het licht af en laten binnen een week gele plekken achter. Hark bij droog weer, of blaas het blad naar de border, waar het als winterdek dienst doet. Wat je donderdag beter laat: dikke takken zagen. Snoeien hoort traditioneel bij de afnemende maan, en die komt pas woensdag.

Donderdag is bladdag: lievevrouwebedstro zaaien en het gazon vrijmaken
AI-gegenereerde afbeelding
Rozen in pot overwinteren: de truc met de tweede pot die de kluit redtOok interessant · TuinierenRozen in pot overwinteren: de truc met de tweede pot die de kluit redtRozen in pot overwinteren zonder dat de wortels doorvriezen: zet de pot in een tweede pot met droog blad of stro. Stappenplan met maten en timing.

Vrijdag en zaterdag: sleedoorn terugzetten op een vruchtdag

Twee vruchtdagen op rij maken van het weekend het moment voor de bessendragende haag. Sleedoorn mag deze maand voor het laatst stevig terug, daarna sluit het venster tot februari.

De reden is wettelijk, niet astrologisch: snoei van houtige gewassen hoort buiten het broedseizoen, met 15 maart tot 15 juli als richtlijn uit de Wet natuurbescherming. Oktober tot februari is de veilige periode.

Werk zo: haal eerst dood, kruisend en naar binnen groeiend hout weg. Zet daarna een derde van de oudste takken bij de grond af, zodat jonge scheuten licht krijgen. Sleedoorn loopt uit de wortel uit en vormt uitlopers – steek die met de spade af zolang ze dun zijn, anders staat er over drie jaar een ondoordringbaar bosje. Draag dikke handschoenen, want de doorns zijn lang en breken af in de huid.

De wrange vruchten pluk je pas na de eerste vorst; dan verandert de smaak en wordt het vruchtvlees zacht. Rijpe bessen zijn eetbaar, de pitten bevatten cyanogene stoffen en horen niet in de pan.

Wat deze dagen minder past volgens de overlevering: zaaien van bladgewassen. Bewaar dat voor de volgende bladdag.

Vrijdag en zaterdag: sleedoorn terugzetten op een vruchtdag
AI-gegenereerde afbeelding

Bomen planten op een vruchtdag: kastanje en elsbes willen nog deze maand de grond in

Zaterdag met 87 procent verlichting is de rustigste van de twee vruchtdagen, zonder onderbreking door maan zonder koers. Wassend en stijgend geldt traditioneel als sapvol: alles wat vrucht draagt, mag dan wortelen.

De tamme kastanje kan uitstekend tegen warmte en droge grond, maar niet tegen kalk. Op kalkhoudende ondergrond blijft hij blijvend achter in groei, dus toets je bodem voor je plant. Koop een veredelde soort: zaailingen bloeien pas na twintig tot dertig jaar. En plant er twee van verschillende herkomst, want pas met vreemd stuifmeel vallen de vruchtbekers goed gevuld uit. De nieuwe uitloop is gevoelig voor late en vroege vorst, dus kies een plek zonder koude val.

De elsbes is de stillere keuze: felle oranjerode herfstkleur, kleine appelachtige vruchten en zeer waardevol meubelhout. Jong verdraagt hij schaduw, ouder heeft hij licht nodig. Naast een beuk verliest hij de wedloop en kwijnt weg, dus zet hem vrij.

Graaf het plantgat twee keer zo breed als de kluit, los de bodem en wand op, en plant niet dieper dan de boom in de kwekerij stond. Een driepoot met brede boomband houdt de kluit stil. Giet daarna ruim in, ook bij vochtig weer – dat spoelt de holtes rond de wortels dicht.

Bomen planten op een vruchtdag: kastanje en elsbes willen nog deze maand de grond in
AI-gegenereerde afbeelding

Worteldagen zondag tot dinsdag: wortels en knolselderij eruit voor de vorst

Drie worteldagen op rij, stijgende maan: volgens de overlevering het oogstvenster bij uitstek voor alles wat onder de grond groeit. En de kalender dringt, want voor beide gewassen is november de laatste maand.

Knolselderij is niet winterhard en moet eruit voor de vorst de knol raakt. Licht de knollen met een spitvork, snijd het loof af op een korte stomp en laat de wortelschijf er voorlopig aan. Afgevroren plekken worden in de bewaring binnen een week zacht en bruin, dus sorteer streng.

Wortels zijn beperkt winterhard; late rassen blijven met een dek van stro of bladeren in de grond staan. Wie ze toch binnenhaalt, legt ze ongewassen en met afgedraaid loof in vochtig zand in een koele, donkere ruimte. Niet in een gesloten zak: condens is de kortste weg naar rot.

Maandag 23 november is een Rikta-dag en de overlevering vraagt dan om routine in plaats van nieuwe projecten. Oogsten, sorteren en inkuilen zijn precies dat soort werk.

Staan er potten in de tuin die mee moeten in de winterplanning, dan is dit ook het moment om ze te beoordelen. Hoe je dat aanpakt zonder wortelschade, staat in Roos in pot overwinteren: buiten of binnen? De fout die wortels kost.

Worteldagen zondag tot dinsdag: wortels en knolselderij eruit voor de vorst
AI-gegenereerde afbeelding
Maankalender vandaag, 18 november: bladdag in Vissen, nu oogsten en water gevenOok interessant · MaankalenderMaankalender vandaag, 18 november: bladdag in Vissen, nu oogsten en water gevenMaankalender 18 november 2026: bladdag in Vissen. Oogst bladgroenten, geef water en stel grote aankopen liever uit.

Knoflook de grond in: zondag en dinsdag zijn de beste dagen

Knoflook hoort bij het wortelteken en kan deze maand voor het laatst gezet worden, daarna wacht je tot februari. De drie dagen in Stier zijn dus dé gelegenheid.

Een eerlijke kanttekening: de maan is wassend, en de overlevering koppelt wortelgewassen liever aan de afnemende maan. De dagkwaliteit wortel weegt hier zwaarder, en vooral het seizoen zelf: de teentjes hebben een koudeperiode nodig om zich tot krachtige, gedeelde knollen te ontwikkelen. Gaan ze nu niet de grond in, dan mis je die kou.

Kies zondag 22 november na 11.09 uur of dinsdag 24 november, buiten het korte venster van maan zonder koers tussen 11.09 en 12.09 uur. Maandag kan ook, maar een Rikta-dag vraagt volgens de traditie om geen nieuwe starts.

Zo doe je het goed:

  • Breek de bol vlak voor het planten uit elkaar en gebruik alleen de dikke buitenste teentjes.
  • Zet ze met de punt naar boven, ongeveer vijf centimeter diep, in losse, humusrijke en doorlatende grond.
  • Houd ruim afstand in de rij, zodat de bladeren elkaar in het voorjaar niet raken.
  • Vermijd natte, verdichte plekken: wateroverlast is de belangrijkste oorzaak van wegrottende teentjes.

Let op bij huisdieren: knoflook is, zoals alle look-achtigen, giftig voor katten en honden. Houd de bak met plantgoed buiten hun bereik.

Knoflook de grond in: zondag en dinsdag zijn de beste dagen
AI-gegenereerde afbeelding

Gember oogsten in de pot: dezelfde worteldagen, binnen het raam

Ook binnen gelden de worteldagen. Gember is in november voor het laatst te oogsten, en het teken geeft het signaal: wanneer het rietachtige blad vergeelt, is het wortelstok rijp.

Kantel de pot en haal de kluit er in één keer uit. Spoel de aarde voorzichtig weg onder lauw water en breek af wat je nodig hebt. Wie het volgend voorjaar opnieuw wil proberen, houdt een stuk met zichtbare knoppen apart en bewaart dat koel maar vorstvrij. Deze tropische plant kan buiten niet overwinteren, ook niet onder een dek.

Voor de nieuwe ronde in maart of april: leg een vers stuk wortelstok plat in losse, minstens dertig centimeter diepe aarde en bedek het maar nauwelijks. Een licht, warm raam zonder felle middagzon, substraat gelijkmatig vochtig maar nooit nat, en minstens twintig graden. Water geven blijft de gevoeligste handeling; staat de pot te nat, dan rot het wortelstok van binnenuit weg.

De geoogste stukken drogen aan de lucht licht in, maar blijven in een papieren zak in de koelkast wekenlang bruikbaar.

Gember oogsten in de pot: dezelfde worteldagen, binnen het raam
AI-gegenereerde afbeelding

Woensdag kantelt de maan: bloemdag voor de snoei van veldesdoorn en lijsterbes

Op woensdag 25 november is de maan afnemend en dalend, in Tweelingen, op een bloemdag. Afnemend geldt in de overlevering als snoeitijd, dalend als het venster voor wortelwerk en planten – en zowel veldesdoorn als lijsterbes staan in de kalender als bloemtype. Alles valt op zijn plaats.

De veldesdoorn verdraagt de schaar beter dan bijna elke andere inheemse heesterplant. Vormsnoei en een sterkere terugsnoei horen in de toegestane periode van oktober tot februari. Snoei een haag licht taps toe, breed onderaan en smaller bovenin, anders kaalt de voet uit. Bij solitairen haal je alleen concurrerende toppen en naar binnen groeiend hout weg; zijn dichte kroon is juist wat vogels beschutting en nestgelegenheid geeft.

De lijsterbes heeft nauwelijks snoei nodig. Beperk je tot dood hout en een scheve tak, ook tussen oktober en februari. Rauw prikkelen de bessen door parasorbinezuur de maag, gekookt zijn ze goed verteerbaar en worden ze gelei. De vogels hebben er in de winter meer aan dan jij. Blijven er toch trossen over, dan is er nog dit: Van rode lijsterbessen maak je ronde vogeltjes: zo simpel is dit knutselwerkje.

Dezelfde dag is ook het moment voor het resterende rijtje uit de maandtaken van november: rozen aanaarden, heesters nog eenmaal doorgieten vóór de vorst en het gereedschap schoon en geolied opbergen.

Woensdag kantelt de maan: bloemdag voor de snoei van veldesdoorn en lijsterbes
AI-gegenereerde afbeelding

Direct opzoeken in de interactieve Tuinkalender

  • Lievevrouwebedstro – Direct zaaien in de tuin, alle tijdvensters en de volgende gunstige maandagen
  • Sleedoorn – Snoeien, alle tijdvensters en de volgende gunstige maandagen
  • Tamme kastanje – Planten, alle tijdvensters en de volgende gunstige maandagen
  • Wortel – Oogsten, alle tijdvensters en de volgende gunstige maandagen
  • Knoflook – Planten, alle tijdvensters en de volgende gunstige maandagen
  • Gember – Oogsten, alle tijdvensters en de volgende gunstige maandagen
  • Veldesdoorn – Snoeien, alle tijdvensters en de volgende gunstige maandagen
  • Maandkalender november – alle klussen voor moestuin, siertuin, fruittuin en gazon
  • Gratis Tuinplanner – borders tekenen en je eigen beplantingsplan maken
  • Maankalender vandaag – dagkwaliteit en fase voor elke dag

Profi-tips

  • Snoei op vrijdag en zaterdag pas als de takken droog zijn: natte schorsranden rafelen onder de schaar en die wonden sluiten slechter dan een gladde snede.
  • Leg de geoogste wortels en knolselderij een nacht in een koele schuur voor je ze inkuilt. De veldwarmte verdwijnt, en dat scheelt condens in het bewaarzand.
  • Zet bij de kastanje twee exemplaren van verschillende herkomst op minstens enkele meters afstand. Zonder vreemd stuifmeel blijven de vruchtbekers jarenlang leeg, hoe mooi de boom verder ook groeit.
  • Markeer de knoflookrij meteen met een stokje. De teentjes komen pas in het voorjaar boven, en tot die tijd ziet het bed eruit als lege grond waar je zelf doorheen spit.

Volgende week neemt de afnemende maan het helemaal over, en daarmee verschuift het accent van planten naar snoeien, wieden en compost. Welke dag voor jouw planten de eerstvolgende gunstige is, zoek je op in de interactieve Tuinkalender, die per plant de komende maandagen toont; de fasen en tekens van de hele maand staan in de Maankalender. De volgende aflevering verschijnt woensdag.

De maankalender volgt de volkstraditie en vervangt geen medisch of professioneel advies. Alle data, fasen en dagkwaliteiten vind je dagelijks actueel in de interactieve maankalender.

Kwaliteitsbelofte: bij DEAVITA ontstaan research, tekstontwerpen en foto’s met hulp van moderne AI-tools. Elk artikel wordt vóór publicatie door onze redactie gecontroleerd, geselecteerd en verantwoord. Lees meer in onze AI-richtlijnen.

Hierna · MaankalenderMaankalender vandaag, 15 november: bloemdag in Waterman, ideaal om bloemen te knippenLees verder →
Uiterlijk30november
Nog 8 dagen
Deze 63 gewassen moeten nu de grond in
AppelAppelPeerPeerVeldesdoornVeldesdoornJapanse sierkersJapanse sierkersBolesdoornBolesdoornKweepeerKweepeer+57
383 planten
met gecontroleerde gegevens
Naar de tuinkalender →

Maak Deavita tot je voorkeursbron op Google

Als voorkeursbron toevoegen op Google
Volg ons overal!

De artikelen van DEAVITA worden door onze redactie gemaakt. Voor onderzoek, tekstconcepten en afbeeldingen gebruiken we ook AI-tools; elk artikel wordt vóór publicatie door de redactie gecontroleerd en goedgekeurd. Over ons · AI-richtlijnen