Maantuinieren week 45: worteldag voor suikerwortel, bloemdagen voor pioenroos, heesters planten bij dalende maan

De maan verdwijnt deze week bijna helemaal: donderdag nog 15 procent verlicht, maandag nieuwe maan. Volgens de overlevering is dat precies het moment waarop de kracht van de plant in de wortel zit. Wie heesters wil planten of wortelgewassen wil oogsten, heeft vijf dagen met dalende maan achter elkaar – zeldzaam gunstig voor dit seizoen.

De hemel deze week: vijf dagen dalende maan en een nieuwe maan op maandag

De week begint met een smalle, afnemende sikkel en eindigt met een nog smallere, wassende. Daartussen ligt de nieuwe maan van maandag 9 november. Voor wie volgens de maankalender werkt, is dat een duidelijk ritme: eerst afbouwen, dan weer beginnen.

De dagkwaliteiten op een rij:

• donderdag 5-11: Maagd, worteldag, afnemend en dalend, 15 procent verlicht – maan zonder koers tot 15.38 uur
• vrijdag 6-11: Weegschaal, bloemdag, afnemend en dalend, 8 procent
• zaterdag 7-11: Weegschaal, bloemdag, afnemend en dalend, 4 procent – Rikta-dag, maan zonder koers van 14.19 tot 23.39 uur
• zondag 8-11: Schorpioen, bladdag, afnemend en dalend, 1 procent
• maandag 9-11: Schorpioen, bladdag, wassend en dalend, nieuwe maan
• dinsdag 10-11: Boogschutter, vruchtdag, wassend en stijgend, 2 procent – maan zonder koers van 00.25 tot 09.35 uur
• woensdag 11-11: Boogschutter, vruchtdag, wassend en stijgend, 5 procent

De dalende maan loopt van donderdag tot en met maandag door. Traditioneel geldt die stand als de beste voor alles wat met wortels te maken heeft: planten, verpotten, aanaarden. Dat sluit mooi aan bij wat november in de tuin toch al vraagt. Vanaf dinsdag staat de maan stijgend, wat volgens de overlevering het sap omhoog trekt – oogstdagen dus, geen plantdagen.

Donderdag: suikerwortel rooien op de enige worteldag van de week

Donderdag 5 november is de enige worteldag tot ver in de volgende week. Maan in Maagd, afnemend, dalend – volgens de overlevering de combinatie bij uitstek voor wortelgewassen die je wilt oogsten en bewaren. Eén beperking: tot 15.38 uur staat de maan zonder koers. Die uren zijn traditioneel niet bedoeld voor nieuwe projecten, wel voor voortzetten van wat loopt. Plan het rooien dus voor de late middag.

Suikerwortel is een vergeten gewas dat vóór de aardappel op veel akkers stond. Het oogstvenster loopt in oktober en november. De plant vormt geen enkele dikke penwortel maar een bundel fijne, zoete wortels – dat maakt het rooien precisiewerk.

Steek met een spitvork ruim buiten de plant in de grond, wrik de kluit omhoog in plaats van hem eruit te trekken, en schud de aarde er voorzichtig af. Trekken breekt de fijne wortels halverwege af en dan blijft het beste deel in de bodem achter. Het schoonmaken kost geduld; spoel pas af vlak voor je ze gebruikt, want vochtige wortels bewaren slecht.

Wat je donderdag beter laat: zaaien van bovengrondse gewassen. Afnemende maan op een worteldag geldt daar als de minst gunstige combinatie.

Ook interessant · TuinierenFuchsia overwinteren in de schuur: deze ene fout kost je de plantFuchsia overwinteren in schuur? Dat kan, mits de plant kaal naar binnen gaat bij 2–10 °C en de pot vorstvrij staat. Zo doe je het stap voor stap.→

Donderdagavond: engelwortel rooien in het tweede teeltjaar

Dezelfde worteldag dient ook voor de engelwortel. De wortels worden geoogst in oktober en november van het tweede teeltjaar – daarna sterft de plant na haar enige bloei toch af. Een dalende maan is volgens de traditie het signaal om in de bodem te werken, en dat komt hier goed uit: de wortelstok zit diep.

Graaf rondom in een ruime cirkel en werk je van buiten naar binnen naar de hoofdwortel toe. De holle stengel kan in het tweede jaar tot drie meter hoog worden, wat betekent dat het wortelgestel navenant stevig is. Snijd de bovengrondse resten eerst weg, dan heb je overzicht.

Trek handschoenen aan. Engelwortel bevat furanocumarinen die de huid lichtgevoelig maken, en de plant geldt als zwak giftig. Wie in het wild verzamelt: de verwarring met giftige schermbloemigen is levensgevaarlijk, dus oogst alleen uit de eigen tuin waar je weet wat je gezaaid hebt.

Vrijdag: pioenroos tot op de grond terugknippen

Vrijdag 6 november is bloemdag bij afnemende, dalende maan en zonder storende uren. Afnemende maan geldt traditioneel als snoeitijd, de bloemdag richt zich op siergewassen – voor de pioenroos is dit de beste dag van de week.

Het blad is nu vergeeld of al bruin. Snoei het laat in het najaar tot op de grond af; dat houdt schimmelziekten op afstand, want juist het afstervende blad is de overwinteringsplek voor sporen. Gebruik een scherpe snoeischaar en knip net boven de grond, niet erin – de knoppen zitten daar vlak onder.

Gooi het afgeknipte blad niet op de composthoop als de plant dit jaar vlekken of grauwe aanslag had. Bij de gft-bak is het beter af.

Trouwens: zit je pioenroos al jaren in hetzelfde perk en bloeit hij slecht, dan ligt dat meestal aan de plantdiepte. De knoppen horen maar twee tot drie vingers breed met aarde bedekt te zijn. Verplaatsen doe je in september of oktober, niet nu – maar het is goed om te weten voor volgend najaar. De plant is giftig voor katten en honden en licht giftig voor kinderen, dus laat het snoeisel niet slingeren.

Zaterdag is een Rikta-dag: alleen routine, geen nieuwe start

Zaterdag 7 november is bloemdag, maar ook Rikta-dag, met daarbovenop maan zonder koers van 14.19 tot 23.39 uur. Volgens de overlevering is dat geen dag om iets nieuws te beginnen. Werk afmaken mag wel. Houd de ochtend vrij voor het laatste snoeiwerk aan vaste planten.

De indianenbrandnetel heeft haar snoeivenster in oktober en november. Knip de uitgebloeide stengels terug; het blad geurt ook nu nog naar bergamot als je het breekt.

Belangrijker dan het snoeien zelf is wat je daarna doet. De plant komt oorspronkelijk van beekoevers en vochtige struwelen en verdraagt geen droogte – daaruit ontstaat de meeldauw waar ze om berucht is. Mulch de pol nu met een laagje compost of fijn blad, zodat de bodem de winter door gelijkmatig vochtig blijft. En kijk of de pol niet te dicht staat: luchtig planten scheelt volgend jaar meer dan welk middel ook.

Staat de pol er al drie jaar, noteer dan het delen voor komend voorjaar. Dat houdt hem vitaal.

Ook interessant · MaankalenderMaankalender vandaag, 4 november: Ekadashi-vastendag en een ideale worteldagMaankalender 4 november 2026: Ekadashi-vastendag, Maan in Maagd als worteldag en een lange Maan zonder koers. Wat dat voor je dag betekent.→

Zondag en maandag: bladdagen voor de schijncipresheg en het gazon

Twee bladdagen achter elkaar, allebei met dalende maan. Volgens de traditie is dat de tijd voor alles wat blad draagt: gazon, bladgroenten, groenblijvende hagen. De nieuwe maan van maandag telt daarbij als rustpunt – wie de zondag gebruikt, zit het ruimst.

De schijncipres heeft zijn snoeivenster van oktober tot februari, en dat is geen toeval: in het broedseizoen (richtlijn 15 maart tot 15 juli) laat de Wet natuurbescherming alleen voorzichtige vormsnoei toe. Nu mag de heg steviger terug.

Eén regel is hier hard: snoei alleen in het groene deel. Uit bruin, oud hout loopt een schijncipres niet meer uit, en die kale plek blijft jaren zichtbaar. Snoei dus liever elk jaar een handbreed dan één keer te diep. Span een draad op de gewenste hoogte, dan blijft de lijn strak.

Alle plantendelen zijn giftig, voor kinderen én voor katten en honden. Ruim het snoeisel direct op en laat het niet bij een konijnenhok of in een weide liggen.

De bladdag past ook bij de gazontaak van deze maand: hark het blad weg voor het gaat plakken. Een natte bladlaag van een week is genoeg om gele plekken te maken.

Dinsdag en woensdag: mispel en zuurbes planten op de vruchtdagen

Vanaf dinsdag staat de maan stijgend en wassend, in Boogschutter: vruchtdagen. Houd rekening met de maan zonder koers op dinsdagochtend tot 9.35 uur. Daarna is de baan vrij.

Het plantvenster van de mispel loopt in oktober en november en is kort. Deze pittoreske oude wildfruitsoort wil een warme, zonnige tot halfschaduwrijke plek op frisse, goed doorlatende, kalkarme grond en verdraagt late vorst goed. Maak het plantgat ruim twee keer zo breed als de kluit, woel de bodem eronder los en plant niet dieper dan de boom in de kwekerij stond. Aangieten hoort erbij, ook als de grond vochtig lijkt – dat spoelt de aarde tussen de wortels.

Staat er al een mispel, dan zijn deze dagen ook oogstdagen: de vruchten rijpen tot in november en worden pas na de eerste vorst of door bewaring deegrijp. Dan pas komt het zoetzure aroma los, en kun je er moes of gelei van maken. Te vroeg plukken en meteen proeven is de klassieke teleurstelling.

Op dezelfde vruchtdagen kun je de gewone zuurbes planten, met een plantvenster dat eveneens in oktober en november valt. Hij wil het tegenovergestelde van de mispel: droog, kalkhoudend, voedselarm en doorlatend, zon tot halfschaduw. Als doornige beschermhaag is hij nauwelijks te passeren. Let op bij kinderen: wortel, bast en bladeren bevatten berberine en zijn giftig, terwijl de rode bessen eetbaar en zuur zijn.

Is de bodem kalkhoudend en vrij voedselrijk, dan hoort daar eerder de eenstijlige meidoorn – plantvenster oktober en november, bloemdag-plant volgens de overlevering, dus eigenlijk vrijdag of zaterdag beter op zijn plek dan dinsdag. Zijn bloemen zijn drachtplant voor bijen, zijn rode vruchten wintervoer voor vogels.

Kaki oogsten: wachten tot hij bijna papperig is

De vruchtdagen van dinsdag en woensdag zijn volgens de overlevering ook oogstdagen voor fruit – stijgende maan trekt het sap omhoog en de vruchten gelden dan als geuriger. Het oogstvenster van de kaki loopt in oktober en november.

De boom lukt alleen in milde streken, tegen een warme muur op volle zon. Wie er een heeft staan, maakt meestal één fout: te vroeg plukken. Klassieke rassen smaken hard en pluizig en worden pas smakelijk als ze bijna papperig zacht aanvoelen. Een nacht vorst helpt zelfs, die breekt de looistoffen extra af.

Knip de vruchten met een klein stukje steel af in plaats van ze te draaien, dan blijft de schil heel. Nog iets te stevig? Leg ze binnen bij appels; die versnellen het rijpen. Zo haal je alsnog de zoete, bijna honingachtige smaak die de vrucht hoort te hebben.

Wat deze week naast de maandagen hoort te gebeuren

November heeft een eigen lijstje, los van welke maanstand dan ook. De dalende maan van donderdag tot maandag is er wel een gunstig venster voor, want het meeste werk speelt zich bij de wortels af.

• Rozen aanaarden. Hoop losse aarde of compost rond de voet op tot boven de veredelingsplek. Doe dat vóór de eerste strenge vorst.
• Heesters water geven. Groenblijvers verdampen ook in de winter. Een droge kluit die bevriest, is de echte oorzaak van veel winterschade. Gieten op een vorstvrije dag.
• Fruitbomen kalken en woelmuizen controleren. Een witte stam weerkaatst de winterzon en voorkomt scheuren in de bast. Kijk tegelijk of er verse gangen bij de boomvoet zitten.
• Borders winterklaar maken en gereedschap reinigen. Snoeischaren schoonmaken, slijpen, een druppel olie op het scharnier. Dat is precies zo’n routineklus die goed past bij de Rikta-dag van zaterdag.
• Broeibak voor wintersla. Zondag of maandag, de bladdagen, gelden traditioneel als het moment om aan sla te werken.

Alle maandtaken staan per maand in de interactieve Tuinkalender van november.

Vanaf volgende week keert de maan weer naar de bovengrondse helft van het ritme terug, met wassende dagen die traditioneel voor zaaien en bemesten staan – voor november betekent dat vooral binnenwerk en de broeibak. Welke dag voor jouw planten het gunstigst valt, zie je per soort in de interactieve Tuinkalender; de dagkwaliteiten van de hele maand staan in de Maankalender. De volgende aflevering verschijnt woensdag.

De maankalender volgt de volkstraditie en vervangt geen medisch of professioneel advies. Alle data, fasen en dagkwaliteiten vind je dagelijks actueel in de interactieve maankalender.

Kwaliteitsbelofte: bij DEAVITA ontstaan research, tekstontwerpen en foto’s met hulp van moderne AI-tools. Elk artikel wordt vóór publicatie door onze redactie gecontroleerd, geselecteerd en verantwoord. Lees meer in onze AI-richtlijnen.

Hierna · MaankalenderDe maanweek 2/11–8/11: afnemende maan voor rustig knippen en haarmaskersLees verder →