Citroengeranium overwinteren: welke plek nu, en de fout met water

Vannacht zakte het kwik in De Bilt tot -1,4 °C, de eerste officiële vorst van dit najaar, en daarmee is de citroengeranium buiten uitgespeeld: haal hem dit weekend, vóór Sint-Maarten, naar binnen, knip hem terug tot ongeveer 20 cm en zet hem licht en koel weg bij 7 tot 12 °C in bijna droge grond. Aan de kust ontspringt een pot soms nog een paar nachten de dans, maar wie op de tweede vorstnacht wacht, is meestal te laat.

Nu naar binnen: de eerste nachtvorst is de grens, niet de kalender

De citroengeranium (Pelargonium graveolens, ook muggenplant of citronellaplant genoemd, in Vlaanderen geurgeranium) heeft zachte, waterrijke stengels. Volgens de plantengids van Intratuin is de citroengeranium niet winterhard: één nacht onder nul laat de cellen in de jonge scheuten barsten en de volgende ochtend hangt de plant slap. Net als bij een citroenboom bepaalt de nachttemperatuur het moment, niet een datum in de agenda.

Gemiddeld vriest het in De Bilt op 8 november voor het eerst; de voorbije drie najaren gebeurde dat pas in de tweede helft van de maand, dus dit jaar ben je vroeg aan de beurt. Aan de kust (zone 8a/8b) komt de vorst doorgaans later dan in het binnenland en de Kempen. In Vlaanderen meldt het KMI de nachtvorst, maar kijk vooral zelf naar de rijp op de schutting.

Verwar hem niet met de ooievaarsbek (Geranium), de winterharde tuingeranium die in de volksmond ook ‘geranium’ heet. Die blijft gewoon in de border staan. Alleen de Pelargonium in de pot moet mee.

Winterklaar in een kwartier: droog, terugknippen tot 20 cm, luis controleren

1. Water stoppen. Staat je plant nog ergens zonder vorst, geef hem de laatste week buiten geen water meer: hij gaat droger de winter in en rot minder snel. Is hij al bevroren, dan knip je de slappe delen meteen weg.
2. Terugknippen. Knip met een schone, scherpe snoeischaar (Intratuin, Welkoop, Praxis of Gamma; in Vlaanderen Aveve of Brico) terug tot ongeveer 20 cm boven de potrand, een derde tot de helft eraf. Snoei nooit tot in het oude, verhoutte deel: dat is dezelfde snoeifout die een fuchsia in de schuur laat rotten, want zonder intacte basis loopt de plant in het voorjaar zwak of helemaal niet uit.

1. Opruimen. Verwijder bloemen, knoppen en geel blad; alles wat zacht is, schimmelt binnen als eerste.
2. Luis controleren. Draai elk blad om en kijk langs de nerven. Een kolonie van tien beestjes buiten is binnen na drie weken een plaag, zoals bij een peperplant. Afspoelen onder de kraan en de ergste blaadjes afknijpen is genoeg.
3. Stekken nemen. Knip van het snoeisel meteen drie à vier topstekken van 10 cm zonder bloem; daarover straks meer.

Welke plek wint: licht en koel verslaat warm en donker

Bij 7 tot 12 °C en daglicht draait de plant op een laag pitje. De fotosynthese levert net genoeg om blad en houtige basis in leven te houden, terwijl de ademhaling door de kou minimaal blijft. Hij groeit nauwelijks, rekt dus niet en teert niet in op zijn reserves. Zo’n plek is in een rijtjeshuis een onverwarmde logeerkamer, het trappenhuis, een koele bijkeuken, een garage of schuur met raam, in Vlaanderen vaak de onverwarmde veranda.

De warme vensterbank in de woonkamer (18 tot 21 °C) is de populairste plek en de slechtste van de lichte opties. Bij kamertemperatuur blijft de plant doorgroeien, maar het winterlicht in Nederland en Vlaanderen is te zwak om die groei te dragen. De stengels rekken op zoek naar licht (etiolatie), worden lang, dun en bleek, en na zes tot acht weken zie je het al. Pal boven de radiator komt daar droge lucht bij, en dus slap blad, spint en luis.

Kaal en donker in kelder of schuur bij 5 tot 10 °C, teruggeknipt tot 10 à 15 cm, is de methode van de gewone balkongeranium: zonder blad verdampt de plant nauwelijks en slaapt hij op de reserves in de dikke wortels. De citroengeranium is groenblijvend en houd je juist om zijn geurende blad, dus hij komt kaal en vier tot zes weken achter uit die winter. En een Nederlands rijtjeshuis heeft zelden een kelder die koel én droog is. Donker of licht overwinteren, zoals bij de engelentrompet, is hier dan ook geen gelijkwaardige keuze.

De klassieke fout zit ertussenin: warm én donker, een hoekje in de verwarmde kamer of een kelder zonder raam. De plant krijgt wel de prikkel om te groeien, maar niet het licht, en put zichzelf uit in lange, bleke scheuten.

Ook interessant · HoroscoopDaghoroscoop voor zondag 8 november 2026: Rust en heldere keuzes voor alle sterrenbeeldenDaghoroscoop voor zondag 8 november 2026: rust, overzicht en kleine kansen voor alle twaalf sterrenbeelden op een gewone herfstzondag.→

Plek	Temperatuur	Licht	Snoei vooraf	Water	Resultaat in mei
Lichte, koele kamer of garage met raam (winnaar)	7–12 °C, nooit onder 0 °C	ja, raam zonder felle middagzon	tot ca. 20 cm, een derde eraf	scheutje per 3–4 weken, grond bijna droog	compact, groen, vol uitlopend
Warme woonkamervensterbank	18–21 °C	ja, zo licht mogelijk; niet boven de radiator	een derde eraf	wekelijks weinig	overleeft, maar lange slappe stengels; voorjaarssnoei nodig
Kaal en donker in kelder, schuur of doos	5–10 °C, droog	nee	tot 10–15 cm, blad eraf	vrijwel geen	onzeker: bleke scheuten of uitdroging; komt kaal uit de winter
Stekken van 10 cm op koele vensterbank	15–20 °C	ja	topstek zonder bloem, onderste blad eraf	grond net vochtig	jonge plant, weinig ruimte, in 2–4 weken beworteld

Het oordeel is dus niet ingewikkeld. Het effectiefst is de pot op een lichte plek bij 7 tot 12 °C: de plant houdt zijn geurende blad en komt in mei voller terug dan een nieuw plantje uit het tuincentrum, omdat hij start met een stevig wortelgestel en een houtige basis. Het ruimtebesparendst zijn stekken op een koele vensterbank, ideaal in een huurappartement zonder tweede kamer. De woonkamer laat hem overleven, maar levert slappe stengels; de donkere schuur is voor deze soort het minst betrouwbaar.

Water tot maart en wat je in het voorjaar doet

Bij 7 tot 12 °C neemt de plant nauwelijks water op. Giet je zoals in de zomer, dan blijft de grond nat, verstikken de wortels en volgt wortelrot: de doodsoorzaak nummer één in de winter. In de koele kamer volstaat een klein scheutje per drie à vier weken; in de woonkamer geef je hooguit eens per week water en laat je de grond tussendoor opdrogen.

De stekken van 10 cm snijd je net onder een bladknoop af, onderste blad eraf, en zet je in een glas water of in net vochtige potgrond. Op de knoop vormen zich binnen twee tot vier weken wortels. Zo’n jonge plant heeft in maart meer vaart dan een oude, houtige moederplant. Ja, het klinkt als extra werk. Het is vijf minuten.

Vanaf maart, als het licht sterker wordt, mag de plant wakker worden: verpotten in verse, turfvrije potgrond, de dikke takken nog een stuk terug, geleidelijk meer water en licht. Naar buiten pas na IJsheiligen (11 tot 15 mei), eerst een week afharden in de schaduw. Eén late nachtvorst in april vernietigt al het nieuwe blad, en dat geldt net zo voor andere kuipplanten die nu naar binnen moeten, zoals canna.

Trouwens: zet de pot binnen op een schoteltje en til hem elke paar weken even op. Een pot die zwaarder is dan je verwacht, heeft nog water genoeg. Heb je deze methode al eens geprobeerd? Deel je ervaring in de reacties.

Kwaliteitsbelofte: bij DEAVITA ontstaan research, tekstontwerpen en foto’s met hulp van moderne AI-tools. Elk artikel wordt vóór publicatie door onze redactie gecontroleerd, geselecteerd en verantwoord. Lees meer in onze AI-richtlijnen.

Hierna · TuinierenMaantuinieren week 45: worteldag voor suikerwortel, bloemdagen voor pioenroos, heesters planten bij dalende maanLees verder →