Kerst knutselen op de basisschool: zo maak je een kerstbal van stroken

Tien stroken, twee splitpennen, één lesuur: een kerstbal die elke groep zelf kan maken

door Redactie DEAVITA

Zodra pakjesavond op 5 december achter de rug is, slaat de klas om naar kerst, en tot de kerstvakantie die op 19 december begint blijven er dan amper twee schoolweken over om lokaal en raam te versieren. De kerstbal van papierstroken haalt dat met dertig kinderen tegelijk: tien stroken van 15 × 2 cm, twee splitpennen en een stukje lint, en na één lesuur hangt er een hele rij voor het raam.

Kort gezegd

  • Per kind: 10 stroken van 15 × 2 cm, 2 splitpennen en 30 à 40 cm lint; voor dertig kinderen dus 300 stroken en 60 pennen.
  • Gaatje op 7 mm van de rand, eerste splitpen door het lint en alle stroken, tweede pen onderaan, stroken uitwaaieren tot een bal.
  • 20 tot 30 minuten per bal, dus één lesuur inclusief uitleg en ophangen.
  • Splitpennen zijn vanaf groep 3 de beste sluiting; kleuters rijgen met draad en kraal.
  • Losse glitter is niet meer te koop; glitterlijm doet hetzelfde werk zonder rommel.

Alles wat je nodig hebt ligt al in de knutselkast, net als bij de wc-rol-Sint die groep 3 deze weken voor pakjesavond maakt. Leerkrachten die het in groep 5 tot en met 8 deden, hadden na één les bijna dertig verschillende ballen voor het raam hangen.

Dit heb je nodig: tien stroken, twee splitpennen en lint, voor één bal of voor dertig

Infografik · step_diagram_labels
AI-gegenereerde afbeelding

Reken per kind op tien stroken van 15 × 2 cm, twee splitpennen (op de verpakking soms ‘brads’) en 30 à 40 cm lint. Een schaar, een perforator, een liniaal en een potlood deelt een groepje. Voor een klas van dertig kom je zo op 300 stroken en 60 splitpennen.

Uit een gekleurd A4 haal je in de lengte ongeveer tien stroken, dus dertig vellen volstaan. Beter nog: pak oude kerstkaarten en restpapier uit de knutselbak. Stevig, aan twee kanten bedrukt en gratis.

Tien gekleurde papierstroken, twee splitpennen, lint, schaar, perforator en liniaal klaargelegd op een houten tafel
AI-gegenereerde afbeelding

Dat dubbelzijdige is geen detail. Bij een strokenkerstbal blijft de binnenkant van de stroken zichtbaar, en papier dat alleen aan de voorkant bedrukt is, geeft een bal met een witte buik. Cadeaupapier, kraftpapier en kerstkaarten lossen dat op.

Moet je toch bijkopen, dan liggen splitpennen en gekleurd papier bij Action, HEMA en Intratuin, in Vlaanderen bij Ava of Hubo. Let bij knutselsets voor kinderen op een CE-markering en koop ze in een gewone winkel, niet via buitenlandse webplatforms.

Zo maak je de kerstbal van papierstroken in drie stappen

Een strokenknutsel kost 20 tot 30 minuten, dus plan het als één lesuur: tien minuten uitleg en knippen, twintig minuten sluiten en vormen, tien minuten ophangen.

  1. Meten en knippen (10 minuten). Teken met liniaal en potlood stroken van 2 cm breed af en knip ze op 15 cm lengte, tien per kind. Voor kleuters (in Vlaanderen de kleuterklas) snijd je de voorraad vooraf op de snijmachine; in groep 3 en 4 (eerste en tweede leerjaar) laat je de kinderen zelf meten, zo sluipt er rekenen in. Gelijke lengtes zijn het halve werk: één strook van 14 cm tussen negen van 15 cm trekt de bal scheef.

Kind tekent met liniaal en potlood stroken van 2 cm af op donkergroen papier aan een groepstafel
AI-gegenereerde afbeelding

Mini amaryllis: 30 cm hoog, 4 tot 5 bloemen per steelOok interessant · Decoratie & FeestenMini amaryllis: 30 cm hoog, 4 tot 5 bloemen per steelMini amaryllis: bol van 14 tot 18 cm, 30 cm hoog, 4 tot 5 bloemen per steel. Zo plant je hem nu in pot bij 18 tot 25 °C en bloeit hij na 6 tot 10 weken.
  1. Gaatjes prikken en de eerste splitpen (5 minuten). Leg de tien stroken netjes op elkaar en maak met de perforator aan beide uiteinden een gaatje, 7 mm van de rand en in het midden van de breedte. Vouw het lint dubbel, steek de splitpen eerst door de lus en daarna door de bovenste gaatjes van alle tien stroken, en vouw de pootjes aan de achterkant open. Het lint zit nu meteen onder de pen; apart knopen hoeft niet.

Perforator maakt een gaatje vlak bij het uiteinde van een stapel gekleurde papierstroken
AI-gegenereerde afbeelding

Dit is ook het moment om te controleren of de pen lang genoeg is. Door tien tot twaalf stroken stevig papier passen alleen lange splitpennen; een korte sluit niet en valt er na een dag weer uit.

Splitpen gaat door een rood lintlusje en de gaatjes van tien gestapelde papierstroken
AI-gegenereerde afbeelding

  1. Rondbuigen en de bal vormen (5 tot 10 minuten). Buig de stapel rond, steek de tweede splitpen door de onderste gaatjes en vouw ook die open. Schuif de stroken daarna langzaam uit elkaar, telkens een klein stukje, tot ze gelijk verdeeld zijn. De bal ontstaat vanzelf.

Kind buigt papierstroken rond en sluit de onderkant met een tweede splitpen
AI-gegenereerde afbeelding

Dat werkt omdat alle stroken even lang zijn en aan beide uiteinden op dezelfde as zitten. Elke strook buigt daardoor in precies dezelfde boog, en tien gelijke bogen rond één as vormen samen een bol. Hoe langer de stroken, hoe breder de bal.

Kleine variant: tien stroken van 1 × 10 cm. Grote variant: twaalf stroken van 1 × 15 cm. Een kleuter van vijf maakt met hulp een minibal van drie stroken van 15 × 1 cm met één splitpen in het midden, en daarna een grote van acht stroken met twee pennen.

Afgewerkte kerstbal van rode, bruine en groene papierstroken hangt aan een rood lintje voor een raam
AI-gegenereerde afbeelding

Korfbal surprise: zo maak je een gele korf op een paal in drie stappenOok interessant · KnutselideeënKorfbal surprise: zo maak je een gele korf op een paal in drie stappenKorfbal surprise sinterklaas maken? Zo bouw je in drie stappen een paal met gele korf en een bal van papier-maché, op tijd droog voor pakjesavond.

Tip van de redactie

  • Snijd voor kleuters de stroken vooraf; laat groep 3 en 4 zelf meten in een reeks van 12, 10, 8 en 6 cm voor een miniserie.
  • Test vóór de les één splitpen door twaalf stroken van je papier: sluit hij niet, pak dan langere pennen.
  • Laat de bovenbouw een mobiel maken van twee grote ballen (twaalf stroken van 15 cm) en drie kleine (tien stroken van 10 cm) aan één stuk goudkleurig lint.
  • Gebruik kerstkaarten en restpapier uit de knutselbak: stevig, dubbelzijdig bedrukt en gratis.
  • Zet per groepje één nietmachine klaar als reserve voor wie door zijn splitpennen heen is.

Splitpen, nietje, draad of lijm: welke sluiting past bij welke groep

Splitpennen zijn niet de enige manier om tien stroken aan elkaar te krijgen, maar wel de enige waarbij je de bal achteraf nog rond kunt duwen. Dat verschil bepaalt welke sluiting bij welke groep past.

SluitingGeschikt voorMoeiteTijd per balStevigheidNog bij te sturen?
Splitpennen (2 stuks)groep 3 t/m 8; kleuters met hulplaag5–10 minstevig, direct ophangenja, stroken verschuiven tot de bal rond is
Nietmachinegroep 5 t/m 8laag3–5 minmatig bij dun papiernee
Draad met knoop of kraalgroep 1 t/m 4 met volwassenemiddel10–15 minstevigja
Lijmstift / kinderlijmgroep 1–2, liever voor platte strokenknutselslaag10 min + droogtijdzwak, zakt in tot de lijm droog isnee

Drie papieren kerstballen naast elkaar, gesloten met splitpennen, nietjes en jute touw met houten kraal
AI-gegenereerde afbeelding

Splitpennen werken als een losse as. Omdat de stroken om de pen kunnen draaien, verdeel je ze ná het sluiten nog tot de bal rond is, en de 7 mm papier rond het gaatje houdt dat verdraaien uit. Vanaf groep 3 doen kinderen het zelf; kleuters vinden het openvouwen van de pootjes lastig en hebben een volwassene nodig.

De nietmachine klemt alle strookuiteinden in één keer vast: eerst de bovenkanten nieten, dan na het rondbuigen de onderkanten. In 3 tot 5 minuten is een bal klaar, maar het nietje fixeert de stroken in één hoek, dus wat scheef zit, blijft scheef. Dun papier scheurt rond het nietje, het lint moet je apart om het bovenste nietje knopen, en door tien lagen heen drukken vraagt kracht: iets voor groep 5 tot en met 8.

Draad met een kraal is de kleutervariant. Een draad van ongeveer 20 cm met een knoop of houten kraal onderaan gaat door de bovenste gaatjes van alle stroken, een tweede knoop houdt de stapel vast, daarna rijg je de andere uiteinden en verdeel je de stroken. Het ophanglusje zit meteen in dezelfde draad; gebruik een stompe naald of stug touw met een puntje plakband, en houd er bij groep 1 tot en met 4 een volwassene naast. Wie de kleuters wil afwisselen, laat ze daarna kabouters van garen maken.

Lijm houdt alleen bij druk en droogtijd. De bal zakt in zolang de lijm nat is, glanzend of gecoat papier laat los, en corrigeren kan niet meer. Bewaar de lijmstift voor platte strokenknutsels, zoals een kerstboom van stroken op een achtergrondvel.

Het betrouwbaarst voor de hele basisschool zijn dus splitpennen: twee per bal, direct ophangen, achteraf nog rond te duwen. Het snelst is de nietmachine in de bovenbouw, zonder correctie en met scheurrisico bij dun papier. Voor kleuters wint draad met kraal, en lijm is voor een 3D-bal de minst betrouwbare keuze.

Ophangen voor het raam, en wat je met de glittervraag doet

Span een jute touw langs het raam en hang de ballen aan hun lint, op ongelijke hoogte. Tussen de ballen passen mini-kerstbomen van ijsstokjes van dezelfde knutselmiddag, en op de vensterbank eronder een rij kerstboompjes van plastic zakjes. De bovenbouw hangt liever een mobiel van twee grote en drie kleine ballen aan het plafond.

Jute touw met twintig gekleurde papieren kerstballen voor het raam van een klaslokaal bij daglicht
AI-gegenereerde afbeelding

Dan de vraag die elk jaar terugkomt: glitter erop? Losse glitter is sinds oktober 2023 niet meer te koop in de Europese Unie, omdat het bijna altijd plastic is en als microplastic in het milieu blijft. Glitterlijm en glitterverf mogen wel, en ze doen hetzelfde werk zonder dat de glitter na de les nog weken in de kieren van de tafels ligt. Trek een streep goudkleurige glitterlijm over één of twee stroken vóór je ze sluit en laat die even drogen.

De fout die de meeste ballen sloopt, zit bij het gaatje. Prik je dichter dan 7 mm bij de rand, dan scheurt de strook uit zodra je de pootjes van de splitpen openvouwt of de bal rond duwt. Houd die 7 mm aan en meet het de eerste keer gewoon na met de liniaal.

Uitgescheurde papierstrook met gaatje te dicht bij de rand naast een correct geperforeerde strook
AI-gegenereerde afbeelding

Trouwens: dezelfde kinderen vouwen een week later voor het kerstdiner op school servetten als kerstman, met een restje van hetzelfde lint. Heb je de strokenkerstbal al met een groep gemaakt? Deel in de reacties welke sluiting bij jouw groep het best werkte.

Kwaliteitsbelofte: bij DEAVITA ontstaan research, tekstontwerpen en foto’s met hulp van moderne AI-tools. Elk artikel wordt vóór publicatie door onze redactie gecontroleerd, geselecteerd en verantwoord. Lees meer in onze AI-richtlijnen.

Hierna · KnutselideeënSlijm surprise maken voor Sinterklaas: 3 recepten zonder boraxLees verder →

Maak Deavita tot je voorkeursbron op Google

Als voorkeursbron toevoegen op Google
Volg ons overal!

De artikelen van DEAVITA worden door onze redactie gemaakt. Voor onderzoek, tekstconcepten en afbeeldingen gebruiken we ook AI-tools; elk artikel wordt vóór publicatie door de redactie gecontroleerd en goedgekeurd. Over ons · AI-richtlijnen